• BeeBlue House

Montessori - Giáo dục là cuộc sống

Bà Montessori đã từng nói “MỤC TIÊU CỦA DẠY HỌC LÀ ĐỂ GIÚP TRẺ CHUẨN BỊ CHO CUỘC SỐNG”. Giờ dạy kỹ năng là phải có. Nhưng mục tiêu cuối cùng, mục tiêu tối thượng, phải là kỹ năng đó đi vào và áp dụng trong cuộc sống như thế nào.


Một vòng tròn những em bé ngồi sinh hoạt chung, lớn nhất 5 tuổi, nhỏ nhất chưa đến 2 tuổi. Và vòng tròn được điều khiển bởi một em bé 5 tuổi khác - một em bé mà tài năng lãnh đạo, khả năng hoạt bát, và thậm chí là năng lực ngôn ngữ lưu loát là điều chưa hề có vào ngày em lần đầu đến với ngôi nhà những chú ong. Người ta có thể nghĩ tấm hình đã qua bàn tay đạo diễn, có thể chỉ chụp đúng tích tắc 1s, và rồi trẻ náo loạn, giáo viên ào vào can thiệp. Bằng một tấm hình - không đủ để thuyết phục những người chưa từng nhìn thấy nó. Nhưng tôi tin bất cứ ai đã từng đến, đã từng đứng vào trong ngôi nhà những chú ong sẽ cảm nhận được sự tự chủ tiến lên từng ngày của những em bé, sẽ thấy niềm vui, sẽ thấy sự tự do, sẽ thấy sự tự hào, và sẽ thấy cả những nỗi buồn, những giận hờn của những em bé Montessori ở đây.


Ai đến với Montessori, cũng biết rằng Montessori dạy trẻ thực hành cuộc sống, dạy trẻ cầm kéo, cầm dao, nhặt rau, lau kính, tưới cây… Nếu không phải là Montessori, thì các phương pháp khác cũng dạy trẻ những kỹ năng đó. Hoặc như lời một phụ huynh đã từng nói với tôi, “sao phải dạy, theo độ tuổi lớn dần lên, thì trẻ cũng sẽ biết làm thôi”. Tôi đồng ý với điều đó. Nếu mục tiêu của dạy học chỉ là trẻ hoàn thành kỹ năng đó trong bài học, thì có gì mà khó!!! Lên đủ tiết, dạy đủ bài, chắc chắn sẽ được. NHƯNG DẠY TRẺ HOÀN THÀNH MỘT KỸ NĂNG - ĐÓ KHÔNG PHẢI LÀ MỤC TIÊU CỦA DẠY HỌC. Bà Montessori đã từng nói “MỤC TIÊU CỦA DẠY HỌC LÀ ĐỂ GIÚP TRẺ CHUẨN BỊ CHO CUỘC SỐNG”. Giờ dạy kỹ năng là phải có. Nhưng mục tiêu cuối cùng, mục tiêu tối thượng, phải là kỹ năng đó đi vào và áp dụng trong cuộc sống như thế nào.


Một đứa trẻ cần phải có môi trường để thể hiện sự tự chủ của chúng bằng chính những kỹ năng mà chúng đã được học. Chúng tự cầm kéo là để cắt bánh chia nhau. Chúng tự rửa chén, dọn dẹp bàn ăn, tự chăm sóc môi trường lớp học từ việc tưới cây, nhặt cỏ đến lau dọn học cụ - đó mới là mục tiêu thật sự của dạy học. Chỉ khi và khi trẻ có điều kiện thực hành, để sống với những kỹ năng đã học, CHÚNG MỚI THẤY Ý NGHĨA CỦA VIỆC HỌC KỸ NĂNG. CHÚNG MỚI CÓ MỘT ĐỜI SỐNG TỰ CHỦ - rồi mới đến những ước muốn xa xôi trong đời.


Đứa trẻ Montessori nào cũng trải qua những bài học đi chậm, chạy nhanh, đi thăng bằng, học cách cư xử hoà nhã, tôn trọng người khác, giúp đỡ em nhỏ, chờ đến lượt, nói với âm lượng phù hợp. THẾ HỌC XONG NHỮNG BÀI HỌC ĐÓ RỒI, THÌ ĐỂ LÀM GÌ? ĐỂ TRỞ THÀNH NHỮNG EM BÉ TỰ CHỦ - ĐỘC LẬP. Để có thể tự ngồi xuống với nhau cùng đọc sách, cùng chơi trò chơi, cùng đàm đạo mà không cần đến một giáo viên giữ trật tự quản trò. Để có thể cùng ngồi trong một vòng tròn, thông báo cho nhau, sinh hoạt với nhau, mà không cần đến một người lớn nào. Tôi tin rằng ĐÓ LÀ ĐÍCH ĐẾN - KHÔNG CHỈ CỦA MONTESSORI - MÀ LÀ CỦA TẤT CẢ NHỮNG PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC KHÁC.


Học cụ của Montessori bày ra không phải để trẻ biết đếm, biết viết. Nếu mục đích là biết đếm từ 1 - 100, thì thiếu gì cách học, sao phải mua học cụ đắt tiền. Nếu mục tiêu là biết đọc chữ, thì thiếu gì cách dạy, sao phải bày ra bộ chữ nhám, bộ chữ gỗ, khay cát, khay vẽ… Montessori có tất cả những học cụ đó là để sẵn sàng cho trẻ - để một khi trẻ đã đạt được sự tự chủ, khi màu sắc, hình dạng, đồ chơi không còn thoả mãn được sự tò mò của trẻ nữa, thì trẻ có cái để mày mò, để khám phá về thế giới, từ đó tiến dần trên thang năng lực của mình.


Học cụ xịn không phải điềm nhấn của một lớp học Montessori. Vườn rau, sân cát, nhà chòi lại càng không phải là thứ để nhìn vào và nói đây là một lớp học Montessori. Tất cả những điều đó là điểm vượt trội, là điều sẽ phát huy tác dụng, là những công cụ trợ lực cho sự phát triển của trẻ. Nhưng chúng chỉ phát huy tác dụng, KHI VÀ CHỈ KHI TRẺ ĐƯỢC TẠO ĐIỀU KIỆN ĐỂ TỰ CHỦ TRONG MÔI TRƯỜNG ĐÓ, MÀ KHÔNG CẦN BÀN TAY CHỈ ĐẠO CỦA MỘT NGƯỜI LỚN. Để thực hiện được điều đó, cần những người lớn hiểu về tâm sinh lý phát triển của trẻ, hiểu về cách tạo một quy trình để trẻ sinh hoạt, trưởng thành dần và đạt được sự tự chủ của mình, thông qua cách sinh hoạt đó.


Tôi không hứa các em bé sẽ luôn được làm ý mình. Tôi chỉ hứa các em bé sẽ tự chủ với cuộc sống của mình, và sự tự do chúng được cung cấp lớn dần theo sự tự chủ của chúng. Tôi không hứa các em bé sẽ thành thiên tài. Tôi chỉ hứa các em bé sẽ tìm thấy và tự hào sống với điểm mạnh của mình. Tôi không hứa các em bé sẽ luôn tươi cười. Tôi chỉ hứa các em bé sẽ biết cách đi qua những điều không như ý trong đời. Tôi không hứa một thứ thành công dễ dàng. Tôi chỉ hứa bạn sẽ mỉm cười khi nhìn lại chặng đường bạn đã đi


Hiểu và Yêu thương - 04 - 11 - 2020

198 views

Recent Posts

See All